از KPIهای کتابی تا واقعیت بازار ایران؛ چرا بومی‌سازی شاخص‌ها ضروری است؟

وقتی گزارش‌های مدیریتی واقعیت را پنهان می‌کنند؛ چالش ارزیابی عملکرد در سازمان‌ها

گزارش‌های مدیریتی زمانی ارزشمندند که تصویری قابل اتکا از وضعیت واقعی سازمان ارائه دهند؛ اما اگر معیارهای ارزیابی به هدفی صرفاً عددی تبدیل شوند، احتمال فاصله‌گرفتن گزارش‌ها از واقعیت افزایش می‌یابد. دکتر مازیار میر در یادداشتی درباره شاخص‌های کلیدی عملکرد یا KPI، این مسئله را از چالش‌های مهم نظام ارزیابی سازمان‌ها می‌داند.

به گزارش اقتصادگران،به اعتقاد این پژوهشگر، تأکید بیش از اندازه بر تحقق اهداف از پیش تعیین‌شده، بدون توجه کافی به شرایط واقعی فعالیت، می‌تواند رفتار کارکنان و مدیران را تحت تأثیر قرار دهد. در چنین وضعیتی، به‌جای آنکه اطلاعات برای شناسایی مشکلات و اصلاح تصمیم‌ها به کار گرفته شوند، ممکن است تمرکز سازمان به ارائه گزارش‌هایی معطوف شود که با انتظارات مدیریتی سازگار باشند.

یکی از پیامدهای این رویکرد، تضعیف اعتبار داده‌هایی است که تصمیم‌های مهم بر اساس آن‌ها اتخاذ می‌شوند. اگر کارکنان برای دستیابی به اهداف غیرواقع‌بینانه تحت فشار قرار گیرند، احتمال دستکاری شاخص‌ها و ارائه تصویری غیرواقعی از عملکرد افزایش می‌یابد؛ مسئله‌ای که می‌تواند اعتماد سازمانی و اخلاق حرفه‌ای را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

میر بر این نکته تأکید دارد که شاخص‌های عملکرد باید به تشخیص وضعیت موجود و شناسایی نقاط نیازمند اصلاح کمک کنند، نه اینکه به معیاری برای تولید گزارش‌های ظاهراً مطلوب تبدیل شوند.

از این منظر، اصلاح نظام ارزیابی تنها به تغییر فرمول‌ها محدود نیست؛ بلکه به ایجاد سازوکاری نیاز دارد که در آن، اعتبار اطلاعات و انعکاس واقعیت در گزارش‌ها، بخشی جدایی‌ناپذیر از ارزیابی عملکرد باشد.

یادداشت دکتر مازیار میر، محقق و پژوهشگر